De hoop op een warmere en zinvollere samenleving

Op 15 mei 1891 bracht Paus Leo XIII de encycliek ‘Rerum Novarum’ uit. Naast een nieuwe kijk op de sociale leer van de kerk, bevatte de tekst ook een kritiek tegenover ongetemd kapitalisme en veroordeelde het tegelijkertijd het marxistisch socialisme. De christendemocratie was geboren. 129 jaar na datum zorgt de encycliek nog steeds voor inspiratie. Als christendemocratische studenten willen we deze dag aangrijpen om een boodschap voor het post-coronatijdperk neer te pennen. ‘Rerum Novarum’ betekent omwenteling. En hoewel christendemocraten doorgaans geen radicale revolutionairen zijn, hopen we toch op een omwenteling naar een andere samenleving.

Dirk De Wachter omschreef n.a.v. Europadag treffend hoe we vandaag naar onze samenleving kijken, als een ‘plezante, wellnessachtige leukigheidscultuur’. Hij doelde op de evolutie die onze maatschappij heeft doorgemaakt. Het is de natte droom geworden van het maakbaarheidsdenken: een loshangende optelsom van individuen. Het geloof dat alles mogelijk is en alles moet kunnen, respecteert de natuurlijke ethische grenzen niet. Met als gevolg dat wij onszelf en elkaar verliezen.

Aan de ene kant gaat het tempo sneller dan ons aanpassingsvermogen. De globalisering zorgt ervoor dat iedereen letterlijk en figuurlijk op een grotere afstand staat. Buurtcafés moeten de boeken neerleggen, bankautomaten zijn verwijderd en we spreken elkaar vooral via chat. Alsof dat alleen ‘ik’ nog in de bubbel zit. Maar de neoliberaal negeert met zijn ik-samenleving echter een realiteit, namelijk dat de mens zich verbonden wil voelen. Zeg nu zelf, hunkerde jij niet naar sociaal contact? Heb je toch niet stiekem gefantaseerd wat het zou zijn de grenzen van de wet af te tasten om je vrienden of familie dicht bij je te hebben? We zijn sociale wezens, het is inherent aan het mens-zijn dat we op zoek gaan naar elkaar.

Aan de andere kant willen we ook weten wie we zelf zijn. De pandemie geeft ons de kans om de zin van ons bestaan te herontdekken. In de plaats van het ontbijt over te slaan om op tijd op de Brusselse Ring aan te schuiven, maken we liever eens meer tijd voor ons gezin. Terwijl we anders aan het sneltempo van een hogesnelheidstrein doorheen het leven zoeven, kunnen we genieten van een frisse pint met vrienden. We nemen de tijd om op adem te komen in de volgeboekte mindfulnessklassen.

Om ons terug verbonden te voelen met elkaar en te weten wie we zijn, moeten we aan een nieuwe samenleving werken. Daarin heeft ten eerste kleinschaligheid haar plaats. Het is niet de bedoeling te vervallen in een heimwee naar een periode die we zelf nooit hebben meegemaakt. Maar we zijn ervan overtuigd de saamhorigheid van een dorpscultuur ook in deze decennia naar boven te kunnen brengen. De meeste buren kennen elkaars naam niet, want ze zijn gescheiden door grote hagen, gigantische poorten en betonnen muren. We staan vaak wantrouwig tegenover elkaar. Dat moet anders. In moderne tijden bieden apps zoals Hopplr en Faceboekgroepen de kans om onze wijk te leren kennen. Daarnaast zorgen buurt- en straatsfeesten voor de nodige portie warmte. Dit is nodig want wie zich verbonden voelt, zal zijn medeburger meer respecteren, zich meer met de ander identificeren en zelf ook sneller zijn verantwoordelijkheid opnemen.

Ten tweede moeten we inzetten op verankering. Weten wie we zijn. Door op zoek te gaan naar onze roots – christelijke waarden nota bene – en de waarde van ons leven, ontdekken we onze identiteit. We moeten ons verleden kennen en koesteren, want alleen een mens die zichzelf kent, moet geen schrik hebben van een ander. Het helpt ook om je weg niet te verliezen in deze geglobaliseerde wereld. Identiteit en globalisering gaan hand in hand, met een dure term wordt dat glokalisering genoemd. Het betekent zoveel als je melk, je vlees en je groenten bij de lokale boer te halen. Zo steun je de economie en je omgeving!

 

Rerum Novarum, wat ‘omwenteling’ betekent, geeft ons de kans onze maatschappij een andere draai te geven. Christendemocraten zijn doorgaans geen revolutionairen, maar een omwenteling naar een warmer en zinvoller bestaan, daar gaan wij volledig voor. Het einde van de ‘Ik-samenleving’. Laat ons hopen!

 

Een tekst door: Jonah Penninck (voorzitter CDS Gent) en Zoë Debbaut (voorzitter CDS leuven)